Σωκράτης: Επομένως, αυτός που νομίζει ότι κάνει τέχνη με τη συγγραφή και αυτός πάλι που δέχεται ότι θα προκύψει κάτι σαφές και βέβαιο από τη συγγραφή, είναι πολύ ανόητος… πώς είναι δυνατόν να σκέφτονται ότι τα γραπτά μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο από το να υπενθυμίζουν αυτά για τα οποία είναι γραμμένα σε αυτόν που τα γνωρίζει.

Φαίδρος: Πολύ σωστά.

Σωκράτης: Ξέρεις λοιπόν, Φαίδρε, ο γραπτός λόγος πραγματικά μοιάζει με τη ζωγραφική. Διότι και αυτά που γεννιούνται από αυτήν στέκονται σαν να είναι ζωντανά, εάν όμως κάποιος τα ρωτήσει κάτι, με σεμνότητα σωπαίνουν απολύτως. Το ίδιο και τα γραπτά κείμενα, νομίζεις πως μιλούν σαν να διαθέτουν σε έναν βαθμό τα ίδια φρόνηση, εάν όμως κάποιος ρωτήσει κάτι από αυτά που ειπώθηκαν, θέλοντας να μάθει, το ίδιο απαντούν, πάντα και μόνο το ίδιο. Και κάθε λόγος, από τη στιγμή που θα γραφεί, διαδίδεται παντού με τον ίδιο τρόπο και στους επαϊοντες και σε αυτούς που καθόλου δεν αρμόζει, και δεν ξέρει σε ποιους πρέπει να μιλήσει και σε ποιους όχι. Και όταν κάπου σφάλλει και κατηγορηθεί άδικα, διαρκώς χρειάζεται τον δημιουργό του για να τον υποστηρίξει. Ο ίδιος όμως, ούτε να υπερασπιστεί ούτε να βοηθήσει τον εαυτό του μπορεί.

Φαίδρος: Και αυτά πολύ σωστά τα είπες.

Σωκράτης: Και τώρα πες μου, μπορούμε να διακρίνουμε κάποιον άλλου είδους λόγο, που είναι γνήσιος αδελφός αυτού εδώ, με ποιόν τρόπο γεννιέται και πόσο καλύτερος και ικανότερος είναι από τη φύση του;

Φαίδρος: Ποιόν εννοείς και πώς γεννιέται;

Σωκράτης: Αυτόν ο οποίος εγγράφεται μαζί με τη γνώση στην ψυχή αυτού που μαθαίνει και, αφενός μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αφετέρου ξέρει σε ποιους πρέπει να μιλά και απέναντι σε ποιους να σωπαίνει.

Φαίδρος: Εννοείς τον ζωντανό και έμψυχο λόγο αυτού που γνωρίζει, του οποίου ο γραμμένος λόγος δίκαια θα μπορούσε να αποκληθεί είδωλο.

Σωκράτης: Ακριβώς. Πες μου όμως κάτι, για τον εχέφρωνα γεωργό που νοιάζεται για τους σπόρους του και θέλει να γίνουν δέντρα καρποφόρα, ποιο από τα δύο ισχύει: με ζήλο σπέρνοντας το καλοκαίρι στους κήπους του Άδωνη θα χαιρόταν να τα δει κανονικά δέντρα μέσα σε οκτώ μέρες ή θα το έκανε, ενώ αυτά για τα οποία φρόντισε, εφαρμόζοντας τη γεωργική του τέχνη και σπέρνοντας όπως έπρεπε, θα τον ικανοποιούσε να καρποφορήσουν όσα έσπειρε σε οκτώ μήνες;

Φαίδρος: Έτσι θα ενεργούσε, Σωκράτη, γι’ αυτά, αφενός, με ζήλο, για τα άλλα, αφετέρου, αρκετά διαφορετικά, όπως λες.

Σωκράτης: Αυτός, όμως, που έχει γνώσεις για τα δίκαια και τα ωραία και τα καλά πράγματα, θα ισχυριστούμε ότι, όσον αφορά στους δικούς του σπόρους, είναι λιγότερο μυαλωμένος από τον γεωργό;

Φαίδρος: Καθόλου βέβαια.

Σωκράτης: Επομένως, δεν θα τα γράψει με ζήλο αυτά, με μελάνι, σπέρνοντάς τα με ένα καλαμάρι, με λόγια, που, αφενός, δεν μπορούν να μιλήσουν για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, αφετέρου, δεν μπορούν να μας διδάξουν σωστά την αλήθεια.

Φαίδρος: Αυτό, τουλάχιστον, δεν είναι καθόλου πιθανό.

Σωκράτης: Όχι βέβαια, αλλά, αφενός, τους κήπους των γραμμάτων, όπως φαίνεται, για παιχνίδι θα τους σπείρει και θα τους γράψει, αφετέρου, όταν γράφει και αποθησαυρίζει ενθύμια για τον εαυτό του, για τότε που θα φτάσει στη λήθη των γηρατειών, και για τους άλλους που ακολουθούν τα ίδια χνάρια, και θα ευχαριστηθεί βλέποντάς τους να φουντώνουν, όταν, όμως, οι άλλοι χρησιμοποιούν άλλες διασκεδάσεις, ποτίζοντας τον εαυτό τους σε συμπόσια και σε άλλες συναφείς διασκεδάσεις, τότε εκείνος, όπως φαίνεται, αντί γι’ αυτά, θα ασχοληθεί παίζοντας με αυτά που λέω (δηλαδή σπέρνοντας τους κήπους των γραμμάτων).

Φαίδρος: Αντιπαραβάλλεις, Σωκράτη, μια ασήμαντη διασκέδαση με μια άλλη πολύ ωραία, που την κατέχει αυτός που μπορεί να παίζει με τα λόγια, πλάθοντας μύθους για τη δικαιοσύνη και για τα άλλα που αναφέρεις.

Σωκράτης: Διότι έτσι έχουν τα πράγματα, αγαπητέ Φαίδρε και νομίζω ότι φροντίζει κάποιος πολύ καλύτερα γι’ αυτά όταν χρησιμοποιώντας την τέχνη της διαλεκτικής, αφού πάρει μια πρόσφορη ψυχή, φυτεύει και σπέρνει αναμεμειγμένους με γνώσεις λόγους, οι οποίοι είναι ικανοί να βοηθήσουν και τον εαυτό τους και τον σπορέα τους, και δεν είναι στείροι αλλά εμπεριέχουν σπέρμα, από το οποίο γεννιούνται σε άλλους χαρακτήρες και άλλοι λόγοι που συντελούν ώστε να διατηρηθεί για πάντα ο σπόρος αθάνατος, κάνοντας αυτόν που τον κατέχει να είναι όσο πιο ευτυχισμένος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος.